Rodzina niepełna występuje w sytuacji kiedy dziecko wychowywane jest przez jednego dorosłego osobnika, na którym spoczywa ciężar utrzymywania gospodarstwa domowego, oraz odpowiedzialności za nie.

W dzisiejszych czasach rezygnuje się ze sformułowania "rodzina niepełna", na rzecz "rodziny monoparentnej, monorodzicielskiej czy minimalnej".

Rodzina tego typu powstaje najczęściej wskutek rozwodu, śmierci jednego z rodziców lub długiej nieobecności któregoś z rodziców, powstałej wskutek pobytu w więzieniu, w szpitalu, bądź długotrwałym wyjazdem.

W zależności od charakteru nieobecności, rodzinę określa się jako niepełną okresowo, czasowo lub stale.

Istnieje powszechny pogląd, iż rodziny monoparentne posiadają mniejszą zdolność do wychowania potomstwa, oraz mniej korzystną atmosferę wychowawczą.

Odnosząc się do najnowszych danych, w Polsce aż 20% rodzin to rodziny niepełne. Na terenie Wielkiej Brytanii, występuje około 2 milionów samotnych rodziców, wychowujących około 3 milionów dzieci.

Z danych procentowych wynika iż 25% rodzin, to rodziny niepełne, z czego 9% stanowili samotnie wychowujący dzieci ojcowie.